Hoe werkt een thuisbatterij? Uitleg zonder vakjargon

De meeste thuisbatterijen in Nederland gebruiken cellen van lithium-ijzerfosfaat (LFP), volgens het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV). Een gemiddelde thuisbatterij heeft volgens Milieu Centraal een capaciteit van ongeveer 6 kWh. Omdat veel systemen modulair zijn, kan dat van 2 tot 20 kWh lopen. Hoeveel je zelf nodig hebt, lees je in welke capaciteit thuisbatterij past bij jou.

De omvormer kan op twee manieren zijn geregeld. Of de batterij heeft een eigen omvormer naast die van je zonnepanelen (AC-gekoppeld), of panelen en batterij delen één omvormer (DC-gekoppeld). Dat verschil leggen we uit in hybride omvormer of losse batterijomvormer.

1. 01

   Ochtend

   De panelen leveren nog weinig. Je huis gebruikt stroom uit de batterij als daar nog iets in zit, anders van het net.

2. 02

   Middag

   Leveren de panelen meer dan je verbruikt, dan gaat het overschot eerst naar de batterij.

3. 03

   Batterij vol

   Is de batterij vol, dan gaat de rest van je zonnestroom het net op, net als zonder batterij.

4. 04

   Avond

   Verbruik je meer dan de panelen leveren, dan ontlaadt de batterij en koop je minder stroom in.

5. 05

   Nacht

   Is de batterij leeg, dan neem je weer gewoon stroom van het net.

In de grafiek hieronder zie je dat op een zonnige dag. De zonnestroom piekt rond het middaguur, terwijl het verbruik in de ochtend en vooral in de avond het hoogst is. De batterij overbrugt dat gat.

De meter die dit stuurt, zit bij de slimme meter of in de groepenkast. Veel systemen lezen de slimme meter uit via de P1-poort; hoe dat werkt, staat in de P1-poort van je slimme meter. De software kan simpelweg zo veel mogelijk eigen zonnestroom gebruiken, maar ook rekening houden met stroomprijzen. Die keuzes lees je in hoe je een thuisbatterij slim aanstuurt.

Hoe de aansluiting in de meterkast wordt geregeld, lees je in thuisbatterij, meterkast en groepenkast.

• Capaciteit (kWh) is hoeveel energie erin past. Denk aan de inhoud van een watertank.
• Vermogen (kW) is hoe snel de batterij kan laden en ontladen. Denk aan de dikte van de kraan.

Een batterij van 5 kWh met een vermogen van 2,5 kW kan dus maximaal 2,5 kW tegelijk leveren. Staan de inductieplaat en de oven tegelijk aan, dan vraag je meer dan dat. De batterij levert dan zijn maximum en het net vult automatisch aan. Je merkt daar niets van.

Let ook op het verschil tussen opgegeven en bruikbare capaciteit. Een batterij houdt meestal een kleine reserve aan om de cellen te sparen. Vergelijk daarom altijd de bruikbare capaciteit in de specificaties.

Daarnaast verbruikt een batterij zelf stroom als hij niets doet. Ook dat verschilt sterk per product: HTW Berlin mat een stand-byverbruik van 4 tot 64 watt.

Vraag dus niet alleen naar capaciteit en prijs, maar ook naar rendement en stand-byverbruik. Dat verschil tikt elk jaar door.

Milieu Centraal schat dat je met een thuisbatterij van ongeveer 30 procent naar zo'n 60 procent eigen verbruik van je zonnestroom gaat. Tegelijk is Milieu Centraal kritisch: je verdient een batterij op dit moment volgens hen hoogstwaarschijnlijk niet terug met alleen de besparing op je stroomrekening. Hoe dat voor jouw situatie uitvalt, hangt af van je verbruik, je contract en de aanschafprijs. Daar gaat de terugverdientijd van een thuisbatterij dieper op in.

Met een dynamisch energiecontract kan een batterij ook laden als stroom goedkoop is en ontladen als hij duur is. Dat vraagt om goede aansturing en levert per huishouden heel verschillende resultaten op.