Geluid van een warmtepomp: wat zegt de regelgeving?

De regels voor het geluid van een warmtepomp zijn landelijk geregeld. Een buitenunit mag op de perceelgrens met de buren maximaal 40 dB veroorzaken. Dat staat in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Overdag mag het volgens Milieu Centraal 45 dB zijn, als de unit 's avonds en 's nachts onder de 40 dB blijft. Het niveau wordt berekend met een vaste rekenmethode. Deze eisen gelden sinds 1 april 2021 voor buitenunits van warmtepompen en airco's.

Volgens Milieu Centraal ervaart maar een klein deel van de warmtepompbezitters geluidsoverlast. Toch is geluid een van de eerste dingen waar buren naar vragen. Hieronder lees je wat de regels precies zeggen en hoe je overlast voorkomt.

Wat zeggen de regels over het geluid van een warmtepomp?

• 40 dBMaximaal op de perceelgrens met de buren, in de avond en nachtBron: iplo.nl
• 45 dBMaximaal overdag, als de unit 's avonds en 's nachts stiller draaitBron: milieucentraal.nl
• 1-4-2021Sinds deze datum gelden geluidseisen voor buitenunits bij woningenBron: nvkl.nl

Welk artikel geldt, hangt af van de situatie:

De rekenregels staan in de Omgevingsregeling (artikel 5.59 en bijlage XVII). Milieu Centraal vat de uitkomst samen als: op de perceelgrens overdag niet meer dan 45 dB, in de avond en nacht niet meer dan 40 dB. Een unit die overdag op vol vermogen draait, heeft dus een stillere stand nodig voor de avond en nacht.

Daarnaast mag een installatie bij nieuwbouw in de woonkamer of slaapkamer van de buren niet meer dan 30 dB veroorzaken (artikel 4.107, lid 1). Bij verbouw mag dat volgens IPLO 10 dB hoger zijn. Dit speelt vooral als de unit tegen een gedeelde muur hangt.

Let op: dB is hier steeds A-gewogen, dus aangepast aan hoe het menselijk oor geluid hoort. Je ziet het daarom ook vaak geschreven als dB(A).

Hoe wordt het geluid berekend?

Niet met een geluidsmeter op de perceelgrens, maar met een berekening. Die gaat uit van drie dingen:

Meer uitleg +

1. Het geluidsvermogen van het toestel. Dat staat op het energielabel van de buitenunit, in dB(A).
2. De afstand tot de perceelgrens. Hoe verder weg, hoe stiller.
3. De opstelling. Staat de unit tegen een muur of in een hoek, dan kaatst het geluid terug en wordt het niveau hoger.

Voor installateurs is er een rekentool die in opdracht van het ministerie van BZK is ontwikkeld, samen met onder meer de branchevereniging NVKL. Daarmee bereken je of een plek voldoet. Je vindt hem via de NVKL-rekentool.

Hoe groot het effect van afstand is, zie je in deze indicatie voor een unit op de grond tegen de gevel:

Afstand tot perceelgrens	Geluidsvermogen 50 dB(A)	55 dB(A)	60 dB(A)
2 meter	39 dB	44 dB	49 dB
3 meter	36 dB	41 dB	46 dB
4 meter	33 dB	38 dB	43 dB
6 meter	30 dB	35 dB	40 dB

Rekenvoorbeeld

Zo is de tabel berekend

• Geluid op de perceelgrens ≈ geluidsvermogen − 20 × log(afstand in meters) − 5.
• Voorbeeld: unit van 55 dB(A) op 4 meter: 55 − 12 − 5 = 38 dB. Dat voldoet aan 40 dB.
• Dezelfde unit op 2 meter: 55 − 6 − 5 = 44 dB. Te hard voor de avond en nacht.
• Aanname: de unit staat op de grond tegen één muur. In een hoek komt er ongeveer 3 dB bij.
• Dit is een vereenvoudiging. Alleen de officiële rekenmethode uit de Omgevingsregeling telt.

Twee vuistregels helpen bij het lezen van folders. Twee keer zoveel geluidsenergie is 3 dB meer. En 10 dB meer klinkt ongeveer twee keer zo hard. Een unit van 60 dB(A) is dus een flink stuk luider dan een van 55 dB(A).

Zo voorkom je geluidsoverlast

1. 01

   Kies een stil model

   Vergelijk het geluidsvermogen op het energielabel en kijk of de unit een stille nachtstand heeft.

2. 02

   Zoek afstand

   Elke meter extra afstand tot de perceelgrens scheelt. Kijk ook naar de slaapkamerramen van de buren.

3. 03

   Vermijd hoeken en nissen

   Muren rondom de unit weerkaatsen het geluid. Een vrije plek is stiller dan een hoek.

4. 04

   Blaas niet richting de buren

   Laat de uitblaaszijde niet naar een gevel of erfgrens wijzen.

5. 05

   Demp trillingen

   Zet de unit op trillingsdempers, zeker op een dak of tegen een gevel.

6. 06

   Laat het narekenen

   Vraag om de berekening voor jouw plek, vóór de installatie.

Ook de rest van je installatie helpt. Een warmtepomp die met lage watertemperatuur toe kan, hoeft minder hard te werken en is dus stiller. Goede isolatie en ruime radiatoren dragen daar aan bij. Welke warmtepomp bij je huis past, lees je in hybride of volledig elektrisch.

In een stad met kleine tuinen en rijtjeshuizen is de plek extra belangrijk. Daarover gaat warmtepomp in Rotterdam: wat past bij een stadswoning. Dezelfde regels gelden voor de buitenunit van een airco. Wil je een airco ook laten verwarmen, lees dan een airco die ook verwarmt.

Heb je een vergunning nodig voor de buitenunit?

Meestal niet. Volgens IPLO is een warmtepomp vergunningvrij als hij maximaal 1 meter hoog is, gemeten vanaf de grond, en maximaal 2 m² groot (artikel 2.29, onder r, Bbl). Er zijn uitzonderingen:

• Monumenten. Bij een rijks- of gemeentelijk monument gelden beperkingen voor vergunningvrij bouwen (artikel 2.30 Bbl).
• Gevel of dak. IPLO noemt alleen de maat vanaf de grond. Komt de unit aan de gevel of op het dak, vraag dan bij je gemeente na of dat vergunningvrij kan.
• Het omgevingsplan. Je gemeente kan per locatie eigen regels stellen, bijvoorbeeld over de voorkant van een woning.
• Appartementen. Voor de plek op een gevel, balkon of dak heb je meestal toestemming van de VvE nodig.

Wat als de buren klagen?

Begin met een gesprek. Vaak helpt het al om de nachtstand aan te zetten, de stooklijn te verlagen of trillingsdempers te plaatsen. Laat daarna de installateur de berekening voor de plek controleren. Voldoet de unit niet, dan kan verplaatsen, een geluidsscherm of een omkasting nodig zijn.

Komen jullie er niet uit, dan kun je de gemeente vragen om de regels uit het Bbl te handhaven. Is de unit vóór 1 april 2021 geplaatst, dan golden bij plaatsing nog niet dezelfde geluidseisen. Wat er dan precies geldt, verschilt per situatie; de gemeente of een jurist kan je daarover informeren.

Wat betekent dit voor jou?

Geluid hoeft geen probleem te zijn, zolang je het meeneemt bij de keuze van het model en de plek. Bij een warmtepomp via Stroon kijken we vooraf naar de afstand tot de perceelgrens, de muren rondom de unit en het geluidsvermogen van het toestel. Daarna installeren wij de warmtepomp op de plek die voldoet. Twijfel je over de plek in jouw tuin of op je dak? Vraag gratis advies aan en we rekenen het met je door.